AQAP

Polskie Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC) przeprowadza ocenę i certyfikację systemów zapewnienia jakości zgodnie z Allied Quality Assurance Publication – AQAP (sojuszniczą publikacją dotyczącą zapewnienia jakości). Certyfikat AQAP może być wymagany od dostawców Sił Zbrojnych RP i pozostałych armii NATO. Zamawiający może postawić wymóg posiadania certyfikatów AQAP w procesie przetargowym.

Wdrożenie systemu zgodnego wymaganiami sojuszniczych publikacji zapewnienia jakości AQAP pomaga poprawić skuteczność procesów, ograniczyć ryzyko związane z realizowanymi przedsięwzięciami, spełnić wymagania klienta i zwiększyć konkurencyjność na rynku.

AQAP (Allied Quality Assurance Publications) to sojusznicze publikacje dotyczące zapewnienia jakości sprzętu wojskowego (i pokrewnego), opracowane przez NATO (North Atlantic Treaty Organization). Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego określiła w nich wymagania w zakresie zapewnienia jakości łańcucha dostaw w branży wojskowej i sektorach pokrewnych.

Publikacje AQAP wyznaczają zasady realizacji dostaw dla wojska, ale nie narzucają wymagań dla samych wyrobów i procesów produkcyjnych. Ich podstawą prawną jest dokument standaryzacyjny NATO – STANAG 4107. 

Dokumenty AQAP stanowią rozszerzenie wymagań norm uznanych za podstawowe, czyli serii ISO 9000 (systemy zarządzania jakością). Kolejne uszczegółowienia i wydania publikacji powstawały właśnie na jej podstawie.

Obowiązek wdrożenia systemu zapewnienia jakości zgodnego z AQAP

Proces GQA Rządowego Zapewnienia Jakości oparty jest na zasadzie posiadania przez dostawcę wdrożonego systemu jakości, który jest w stanie zapewnić jakość wyrobu określoną przez umowę. Dlatego też posiadanie wdrożonego systemu zgodnego z wymaganiami AQAP może stać się obowiązkowe dla przedsiębiorstw projektujących, produkujących i dostarczających wyroby bądź świadczących usługi zamawiane przez Siły Zbrojne RP lub pozostałe armie NATO. Jeśli firma jest zainteresowana współpracą z wojskiem, chce pozyskiwać więcej nowych zamówień i utrzymywać dotychczasowe kontrakty, powinna wdrożyć i certyfikować system zgodnie z AQAP.

Celem wdrożenia systemu zapewnienia jakości zgodnego z AQAP jest gwarancja, że zamawiany przez SZ RP wyrób spełni wymagania określone w umowie.

Podstawowe i uzupełniające wymagania AQAP

Obecnie obowiązują dwa rodzaje wymagań AQAP wprowadzonych bezpośrednio przez STANAG 4107 – podstawowe i uzupełniające.

Podstawowe wymagania dotyczące zapewnienia jakości obejmują:

• AQAP 2110, wydanie D, wersja 1 – „Wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w projektowaniu, pracach rozwojowych i produkcji”.
• AQAP 2131, wydanie C, wersja 1 – „Wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości dla kontroli końcowej i badań”.
• AQAP 2310, wydanie B, wersja 2 – „Wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości dla dostawców przemysłu lotniczego, kosmicznego i obronnego”.

Do wymagań uzupełniających należą:

• AQAP 2105, wydanie C, wersja 1 – „Wymagania NATO dotyczące planów jakości”.
• AQAP 2210, wydanie B, wersja 1 – „Wymagania uzupełniające NATO do AQAP 2110 i AQAP 2310 dotyczące zapewnienia jakości oprogramowania”.
• AQAP 4107, wydanie A, wersja 2 – „Wzajemna akceptacja rządowego zapewnienia jakości i stosowanie sojuszniczych publikacji zapewniania jakosci (AQAP)”.
• AQAP 4107 SRD.2, wydanie A, wersja 1 – „Przewodnik dotyczący wyboru AQAP”.
• Przewodnik dla wykonawców wydanie A wersja 1A „System zapewnienia jakości”

Korzyści wynikające z wdrożenia, utrzymania i certyfikacji w organizacji systemu zapewnienia jakości zgodnego z AQAP to m.in.:

• zwiększenie konkurencyjności na rynku;
• uporządkowanie procesów decyzyjnych poprzez zwiększenie ich skuteczności i efektywności;
• zwiększona konkurencyjność na rynku międzynarodowym;
• zwiększenie szans na realizację kontraktów obronnych;
• poprawa jakości produktów i usług;
• zwiększenie zaufania klientów i partnerów;
• lepsze zarządzanie projektami;
• usprawnienie nadzoru nad łańcuchem dostaw;
• minimalizacja ryzyka i kosztów związanych z jakością.

Do wymagań AQAP musi się zastosować każda organizacja, która zamierza realizować zamówienia dla służb podległych Ministrowi Obrony Narodowej. Obecnie zdecydowana większość zamówień dla wojska odbywa się zgodnie z zasadami narzuconymi w jednym z wymagań AQAP typu kontraktowego (wymienionych powyżej).

Wyroby nabywane na potrzeby sił zbrojnych bardzo często należą ponadto do grupy tzw. towarów strategicznych, którymi obrót wymaga uzyskania stosownych koncesji lub certyfikatów (WSK).

Planując współpracę z siłami zbrojnymi, organizacja powinna więc rozważyć wdrożenie systemu zgodnego z wymaganiami AQAP, zintegrowanie go z istniejącym systemem lub wdrożenie WSK. Potwierdzeniem spełnienia wymagań jest certyfikacja systemu na zgodność z AQAP przeprowadzana przez stronę trzecią – kompetentną jednostkę certyfikującą, taką jak Polskie Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC).

O certyfikat AQAP najczęściej ubiegają się organizacje z branż:

• elektryka i elektronika,
• budownictwo,
• IT i komunikacja,
• medycyna,
• transport i logistyka,
• handel,
• ochrona osób i mienia,
• zbrojenia,
• przemysł spożywczy,
• usługi dla wojska i pokrewne.

Proces certyfikacji AQAP w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji składa się z kilku etapów. Otwiera go wniosek o wycenę kosztów, na którego podstawie przygotowana zostanie indywidualna oferta.

Następnie, po zawarciu umowy i dopełnieniu formalności, PCBC przeprowadza w organizacji audit certyfikujący systemu zapewnienia jakości – ocenę zgodności z danymi wymaganiami AQAP. W przypadku stwierdzenia niezgodności organizacja musi je skorygować. Po pozytywnej ocenie działań (stwierdzeniu zgodności) jednostka podejmuje decyzję o certyfikacji, rozlicza koszty i wydaje certyfikat, a następnie kontroluje system, w tym co najmniej raz w roku przeprowadza audyt nadzoru.