WSK

Obrót z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa oraz utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa jest w Polsce regulowany prawnie. Przepisy obejmują zasady kontroli i ewidencji takiego obrotu oraz odpowiedzialność za naruszenia prawa w ramach prowadzonych działań. 

Realizacji narzuconych wymagań służy wewnętrzny system kontroli (WSK), którego wdrożenie jest niezbędne dla przedsiębiorców działających w obszarze obrotu towarami, usługami i technologiami o znaczeniu strategicznym.

Wewnętrzny system kontroli opiera się na znajomości partnerów handlowych i parametrów technicznych towarów oraz na wiedzy w zakresie możliwości wykorzystania wyrobów tzw. podwójnego zastosowania. W praktyce stanowi część szerszego systemu, łączącego osoby prawne, fizyczne, instytucje rządowe i organizacje międzynarodowe ustalające reguły handlu uzbrojeniem, sprzętem wojskowym i policyjnym, towarami i technologiami podwójnego zastosowania oraz z usługami związanymi z tym handlem. Nadrzędnym jego celem jest pełna współpraca w celu zwiększenia międzynarodowego bezpieczeństwa i utrzymania pokoju.

Podstawowe wymagania prawne w zakresie WSK określają:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiające unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania (wersja przekształcona);
• Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (z późniejszymi zmianami);
• krajowe akty wykonawcze.

Zgodnie z art. 11 ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym w ramach wewnętrznego systemu kontroli należy określić m.in.: 

• zadania organów przedsiębiorstwa;
• podstawowe zadania na stanowiskach pracy w zakresie kontroli i zarządzania obrotem;
• zasady doboru pracowników; 
• archiwizacji danych;
• kontroli wewnętrznej; 
• realizacji zamówień;
• szkolenia.

Certyfikat zgodności wewnętrznego systemu kontroli (WSK) jest oficjalnym potwierdzeniem, że przedsiębiorstwo wdrożyło skuteczny system dla utrzymania bezpieczeństwa transakcji, który ukierunkowany jest na zapobieganie transakcjom naruszającym prawo w międzynarodowym obrocie wyrobami o znaczeniu strategicznym.

Każdy przedsiębiorca wnioskujący o zezwolenie na obrót uzbrojeniem/produktami o podwójnym zastosowaniu lub korzystający z krajowego zezwolenia generalnego jest zobowiązany utworzyć i stosować wewnętrzny system kontroli, który podlega certyfikacji zgodności z wymaganiami międzynarodowych norm ISO 9000 i wymaganiami prawnymi.

System WSK ma charakter prewencyjny – służy nie tyle kontroli jakości wyrobów, ile zabezpieczeniu przedsiębiorstwa i administracji publicznej przed nielegalnym transferem uzbrojenia czy produktów podwójnego zastosowania. Certyfikat WSK potwierdza zatem zgodność wewnętrznych procedur z prawem oraz umożliwia prowadzenie transakcji wymagających zezwoleń eksportowych, importowych lub transferowych.

Certyfikat jest przyznawany na podstawie wyników auditu przeprowadzonego przez upoważnione jednostki certyfikujące posiadające akredytację w ramach krajowego systemu akredytacji, np. przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji. Wydany po pozytywnym zakończeniu procesu dokument obowiązuje przez trzy lata, a w tym czasie jednostka certyfikująca przeprowadza co najmniej trzy kontrole sprawdzające zgodność systemu z wymaganiami prawa i norm serii ISO 9000.

Zakres certyfikacji obejmuje:

• wywóz – przekazywanie towarów i technologii poza granice Unii Europejskiej;
• transfer wewnątrzunijny – przemieszczenie towarów i technologii pomiędzy państwami członkowskimi;
• usługę pośrednictwa – udział w negocjacjach lub organizowaniu transakcji między dostawcą a odbiorcą;
• pomoc techniczną – udzielanie wsparcia związanego z eksploatacją, instalacją lub naprawą produktów objętych kontrolą;
• przywóz – wprowadzanie towarów strategicznych na terytorium Unii,
• tranzyt – przewóz przez obszar celny UE towarów pochodzących z państw trzecich.

Certyfikat zgodności WSK umożliwia organizacji uzyskanie niezbędnych zezwoleń na obrót uzbrojeniem i produktami podwójnego zastosowania. 

Najczęściej wymieniane przez organizacje korzyści wynikające z wdrożenia i certyfikacji wewnętrznego system kontroli w organizacji to m.in.:

• uporządkowanie procesów decyzyjnych;
• określenie sposobu ewidencji obrotu;
• ograniczenie błędów wynikających z czynnika ludzkiego;
• efektywne nadzorowanie funkcjonowania komórek organizacyjnych;
• uregulowanie zasad obrotu towarami technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym;
• zwiększenie wiarygodności organizacji.

WSK skierowany jest do organizacji działających w różnych sektorach gospodarki w tym do:

• Przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenia na obrót uzbrojeniem (lub korzystających z zezwoleń generalnych na obrót uzbrojeniem).
• Podmiotów uczestniczących w obrocie produktami podwójnego zastosowania – szczególnie tych, którzy dokonują eksportu, tranzytu, transferu, pośrednictwa czy pomocy technicznej, w zakresie objętym przepisami UE.
• Organizacji badawczo-naukowych / jednostek naukowo-rozwojowych, które prowadzą działania badawcze z udziałem dóbr podwójnego zastosowania.

Organizacje, które wdrożyły wewnętrzny system kontroli, Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. zaprasza do złożenia wniosku o wycenę kosztów, stanowiącego podstawę do przygotowania oferty certyfikacji.

Po podpisaniu umowy PCBC S.A. przeprowadzi w organizacji audit certyfikujący. Jeżeli auditor nie stwierdzi niezgodności lub zostaną one właściwie skorygowane przez organizację, jednostka certyfikująca przyzna certyfikat zgodności WSK.

Certyfikat wydawany jest na okres trzech lat w ciągu których Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. nadzoruje certyfikowany wewnętrzny system kontroli przeprowadzając trzy kontrole zgodności funkcjonowania WSK.

Przewodnik zawierający wytyczne i zalecenia dotyczące wdrażania, oceny i nadzorowania Wewnętrznego Systemu Kontroli – WSK