PN-EN ISO 14001

W obecnym świecie wiele firm szuka sposobów na ograniczenie niekorzystnego oddziaływania na środowisko. Rosną zarówno świadomość ekologiczna, jak i wymagania w zakresie ochrony środowiska. Poszukiwanie rozwiązań problemów związanych z tym zagadnieniem nurtuje nie tylko naukowców i polityków, lecz także przedsiębiorców, którzy najczęściej mają bezpośredni wpływ na otaczające nas środowisko. 

Jedną z możliwości świadomego i efektywnego zarządzania wpływem organizacji na środowisko – w tym ograniczania negatywnych oddziaływań – jest wdrożenie i certyfikacja systemu zarządzania środowiskowego.

Norma ISO 14001 została opracowana w sposób umożliwiający jej zastosowanie w organizacjach o każdym charakterze, działających w różnych branżach i warunkach społeczno-kulturowo-geograficznych.

Podstawowym celem wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z normą ISO 14001 jest stworzenie odpowiednich warunków do takiego działania organizacji, które pozwoli zminimalizować negatywne czynniki oddziałujące na środowisko naturalne.

Istotą normy ISO 14001 jest wspomaganie organizacji w zarządzaniu wpływem jej działań, wyrobów i usług na środowisko, minimalizacja tego oddziaływania i efektywne wykorzystanie dostępnych zasobów.

Najczęściej wymieniane korzyści odnoszone z wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z normą ISO 14001:

• spełnienie oczekiwań odbiorcy (klienta, kontrahenta);
• spełnienie wymagań prawnych dotyczących ochrony środowiska;
• lepsze zarządzanie czynnikami ryzyka w zakresie ochrony środowiska – obecnie i w przyszłości;
• poprawa kontroli kosztów wynikająca z oszczędności materiałów i energii;
• optymalizacja doboru surowców, materiałów i produktów;
• poprawa efektywności zużycia surowców, energii i zmniejszenie ilości odpadów;
• zagospodarowanie odpadów;
• przygotowanie wydajniejszych procesów magazynowania, pakowania (opakowania wielorazowe) i transportu (lepsze wykorzystanie środków transportu);
• zmniejszenie ryzyka środowiskowego poprzez rozpoznanie zagrożeń i przygotowanie się na nie – co pozwala uniknąć zablokowania inwestycji w związku z niedostosowaniem do uwarunkowań środowiskowych.

Certyfikacja systemu zarządzania ISO 14001 przeprowadzona przez PCBC S.A. potwierdzona jest certyfikatem PCBC S.A. oraz rozpoznawalnym na całym świecie certyfikatem IQNET (Międzynarodowej Sieci Jednostek Certyfikujących).

Norma ISO 14001 skierowana jest do każdej organizacji, która:

• chce utrzymywać i doskonalić system zarządzania środowiskowego (od niewielkich organizacji prowadzących działalność w jednej lokalizacji po międzynarodowe korporacje);
• działa zgodnie z ustaloną polityką i celami środowiskowymi;
• chce pokazać zgodność swoich działań na zewnątrz: klientom, konkurentom, otoczeniu i wzmocnić tym samym przewagę konkurencyjną;
• prowadzi działalność produkcyjną, przetwórczą lub usługową.

Norma zarządzania środowiskowego ISO 14001 zawiera sprecyzowane wymagania, które mają pomóc organizacjom w poprawie efektywności środowiskowej. Zgodnie z tą normą system zarządzania środowiskowego powinien wspierać ochronę środowiska poprzez m.in.:

• zmniejszenie ilości odpadów i wdrożenie odpowiednich metod ich utylizacji;
• zapobieganie zanieczyszczeniom;
• zastosowanie metod maksymalnego ograniczenia wykorzystania zasobów naturalnych;
• zmniejszenie emisji.

Norma ISO 14001 nie precyzuje jednak bezwzględnych wytycznych – podstawą zgodnego z nią systemu zarządzania środowiskowego jest wypełnianie zobowiązań wyrażonych w polityce środowiskowej, przestrzeganie stosownych przepisów prawnych i dążenie do ciągłego doskonalenia systemu.

Wymagania normy ISO 14001:2015 można logicznie pogrupować w pięć głównych obszarów odpowiadających cyklowi PDCA: politykę środowiskową, planowanie, wdrożenie, działania sprawdzające oraz przegląd zarządzania.

• Polityka środowiskowa. Organizacja w publicznej deklaracji zobowiązuje się przestrzegać przepisów i wyznaczonych celów oraz stale pracować nad racjonalnym zużyciem zasobów, odpowiedzialnym korzystaniem ze środowiska i podejmowaniem działań na rzecz jego ochrony.

• Planowanie. Ten proces obejmuje m.in. przegląd środowiskowy firmy, przegląd obowiązujących przepisów w zakresie ochrony środowiska oraz przyjęcie i udokumentowanie celów i zadań środowiskowych. Organizacja opracowuje program zarządzania środowiskowego, w którym wyznacza zadania, metody i terminy ich wykonania, środki przeznaczone na ich realizację i odpowiedzialność.

• Wdrożenie i funkcjonowanie. Na tym etapie organizacja musi stworzyć udokumentowaną strukturę organizacyjną wraz ze sprecyzowanym schematem stanowisk i zakresem odpowiedzialności. Powinna także zapewnić stosowny poziom świadomości i wiedzy pracowników (a więc np. szkolenia), procedurę przepływu informacji, przygotowanie na sytuacje awaryjne oraz dokumentację systemu i nadzór nad nią.

• Działania sprawdzające i korygujące. Polegają one przede wszystkim na okresowych przeglądach systemu i audytach wewnętrznych. Organizacja musi monitorować i mierzyć skuteczność działań środowiskowych, w tym prowadzić zapisy i ocenę każdego podejmowanego działania. Niezbędna jest również okresowa weryfikacja niezgodności, za którą powinny iść kroki zapobiegawcze i naprawcze.
• Przegląd zarządzania przeprowadzony przez kierownictwo. Kierownictwo organizacji powinno się upewnić, czy podwaliny systemu (zwłaszcza polityka środowiskowa oraz zadania i cele) odpowiadają obecnym potrzebom, z uwzględnieniem zmieniających się warunków wewnętrznych i zewnętrznych.

W poznaniu wymagań normy i konkretnych elementów zmierzających do ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko może pomóc organizacji szkolenie w zakresie systemu zarządzania środowiskowego. Wraz z normą ISO 14001 organizacja może również wdrożyć m.in. system zarządzania jakością zgodny z normą ISO 9001 czy system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy zgodny z normą ISO 45001. Wszystkie te normy opracowano z zastosowaniem koncepcji struktury nadrzędnej (High Level Structure), co umożliwia ich integrację.

Organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego zgodny z normą ISO 14001, PCBC S.A. zaprasza do złożenia wniosku o wycenę kosztów, na podstawie którego przygotuje ofertę certyfikacji.

Po dopełnieniu formalności PCBC S.A. przeprowadzi audit certyfikujący. Jeżeli auditor nie stwierdzi niezgodności lub organizacja właściwie je skoryguje, jednostka certyfikująca podejmie decyzję o przyznaniu certyfikatu oraz wyda certyfikaty PCBC S.A. i IQNET. 

Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. nadzoruje certyfikowany system zarządzania środowiskowego, a po upływie trzech lat przeprowadza proces ponownej certyfikacji.